ELNARƏ — YAŞAYAN MUĞAM (poetik-fəlsəfi poema) - Ədalət Qarabulud.

ELNARƏ — YAŞAYAN MUĞAM

Poetik-fəlsəfi poema

ÖN SÖZ

Səs — ruhun nəfəsidir.
Bəzən insan danışmaz, amma səsi danışar.
Muğam isə sadəcə musiqi deyil —
xalqın yaddaşı, qəlbinin sirri,
Tanrının insana əmanət etdiyi
əzəli bir avazdır.

Elnarə Abdullayeva bu əmanəti daşıyanlardan biridir.
Onun səsi yalnız qulağa deyil,
qəlbə, ruha, könülün ən gizli yerlərinə toxunur.
Bu poema onun həyatına, səsinə,
muğamın əbədiliyinə ithaf olunur.

GİRİŞ — RUHUN NƏFƏSİ

“Səs — ruhun gizli nəfəsidir.
Ruh danışanda, Tanrı eşidər.”

Muğam, Tanrı ilə insan arasında
körpü kimi duran bir dildir.
O dillə danışmaq —
yalnız seçilmişlərə verilir.

Elnarə də o seçilmişlərdəndir.
Onun avazı — bir dua,
bir yanğı, bir işıqdır.

I FƏSİL — UŞAQLIĞIN SƏSLƏRİ

Kəndin dar yollarında bir uşaq səsi ucalırdı.
Xınayaxdı gecələrinin işığında,
ana laylalarının arasında
sanki göydən enmiş bir nida vardı.

Böyüklər təəccüblə pıçıldayırdılar:
— Bu səs adi deyil,
bu qızın sinəsində bir sirr yatır.

O sirr ki,
dağların qoynunda min illər gizlənmiş,
indi bir uşağın avazında danışmağa başlamışdı.

Haşiyə — Rastın fəlsəfəsi

Rast — haqq yoludur, başlanğıcdır.
O, insanın fitrətinə yazılmış ilahi nizamdır.
Rast oxunanda sanki kainat öz yerinə düşür.

Rast haqqında
Rast —
ilk addımın işığı,
ilk nəfəsin təmizliyi.
Elnarənin dilində Rast
körpə qəlbin saf duası kimi səslənirdi.

II FƏSİL — GƏNCLİYİN İLK İMTAHANI

Zaman keçdikcə səs böyüdü.
Elnarənin nəfəsi artıq
məclislərin deyil,
səhnələrin havasına qarışdı.

İlk dəfə muğam oxuyanda
hamı donub qaldı.
Bu səs yalnız qulaqla deyil,
qəlblə eşidilirdi.

Amma hər qüdrətli səsin öz yükü var.
O yük bəzən çiyinləri əyir,
bəzən də ürəkləri sınağa çəkirdi.

Elnarə soruşurdu:
— Mən bu yolda davam gətirə biləcəyəmmi?
Yoxsa səsimin taleyi məni yarı yolda buraxacaq?

Haşiyə — Şurun fəlsəfəsi

Şur — həsrət və məstlikdir.
İnsanı həm sevindirər, həm ağladar.
Şurda sevgi ilə yanmaq,
amma ayrılıqla sınmaq vardır.

Şur haqqında
Şur —
bir gözün gülüşü,
bir gözün yaşı.
Elnarənin səsində Şur
aşiqlərin yarası kimi göynəyirdi.

III FƏSİL — YUXUNUN SİRRİ

Bir gecə qorxular içində
yuxuya dalan Elnarə
nurani bir qocanı gördü yol kənarında.

Qoca dedi:
— Qorxma, qızım, mən səninləyəm.
İstedad Allahdandır.
Onu qorumaq, ucalara qaldırmaq isə
sənin iradəndən asılıdır.

Səs bir qapıdır,
o qapıdan işıq gəlir.
Sən bu işığa sarıl.
Yol açmaq isə — Allahlıqdır.

Bu sözlərdən sonra
Elnarənin qəlbi rahatladı.
O, öz səsini bir yük kimi deyil,
bir qanad kimi daşımağa başladı.

Haşiyə — Bayatı-Şirazın fəlsəfəsi

Bayatı-Şiraz — insanın qəlb dərinliyidir.
Burada dərd var, fəryad var,
amma həm də böyük bir hikmət var.

Bayatı-Şiraz haqqında
Bayatı-Şiraz —
sükutun fəryadı,
könlün sirli kitabı.
Elnarənin avazında bu muğam
ruhların gizli qapısını açırdı.

IV FƏSİL — SƏSİN AMALA ÇEVRİLMƏSİ

İllər keçdikcə Elnarənin səsi
artıq yalnız bir ifa deyildi.
O səsdə xalqın dərdi vardı,
anasız qalmış övladın göz yaşı vardı,
Vətən yarasının iniltiləri vardı.

Elnarə oxuyanda
bir qadının deyil,
bir xalqın ruhu danışırdı.

Qadın məclislərində,
toyların şənliyində də
onun səsi həm sevinc, həm kədər gətirirdi.
Hamı hiss edirdi:
bu səs artıq bir amal,
bir müqəddəs missiyadır.

Haşiyə — Segahın fəlsəfəsi

Segah — sevgi ilə yanmaq,
dünyadan küsüb yenidən doğulmaqdır.
O həm aşiqin göz yaşını,
həm də dərvişin zikrini daşıyır.

Segah haqqında
Segah —
yanan şamın göz yaşı,
dünyadan küsən könlün duası.
Elnarənin səsində Segah
hər ürəyi övlad kimi ovundururdu.

V FƏSİL — DAVAM EDƏN SƏDA

İllər ötür, amma o səs dəyişmir.
Hələ də şaqraq, təmiz, qüdrətlidir.

Səhnəyə çıxanda
sanki vaxt dayanır,
gənclik nəfəsi geri qayıdır.

O, hər gün oxuyur,
yaradır, dua edir.
Xalq isə hər dəfə
öz varlığını onun səsində görür.

Çünki Elnarənin səsi
özünü xalqa həsr etmiş bir qəlbin
güzgüsüdür.

Haşiyə — Muğamın əbədiyyəti

Muğam — faniliyin içində əbədiyyətin səsidir.
İnsan gedər, amma muğam qalır.
Elnarənin səsi də bu əbədiyyətin parçasına çevrilmişdir.

EPİLOQ — YAŞAYAN MUĞAM

Elnarə hələ də yaşayır,
hələ də yaradır.
Onun səsi göylərlə yerin arasında
bir körpü kimidir.

Hər oxuduğu muğam
yalnız musiqi deyil,
xalqın duasıdır.

Xalq inanır:
nə qədər ki, bu səs var,
muğam yaşayacaq,
ruh yaşayacaq,
ümid yaşayacaq.