Əynində tabutu gəzir adamlar... - Ədalət QARABULUDUN YENİ ŞEİRLƏRİ

Səni sevmək - Adın sürüşdüyü yerdir, Vətən...

Küçə.
Səhər.
Çörək maşını keçir -
səs divara dəyib ovulur.
Ciblərimdə barmaqlarım düyünlənir.
İçimdə hava çəkilir.
Sən yoxsan.

***
Lövhə dəyişir.
Köhnə adın izi qalır -
boyanın altında nəfəs alır.
Dilim onu çağırmaq istəyir,
amma səsim yol tapmır.
Sən yoxsan.

***
Həyətdə uşaqlar qaçır.
Asfalt onların ayağını yadda saxlayır.
Biri yıxılır.
Dizindən açılan rəng
yavaş-yavaş yerə keçir.
Mən baxıram -
sanki o rəng məndən çıxır.
Sən yoxsan.

***
Pəncərə.
İşıq.
Qadın çörəyi bölür -
buxar qalxıb yox olur.
Əlim havada qalır.
İstiyə çatmır.
İçimdə isə
uzanan bir boş yer var.
Sən yoxsan.

***
Radio danışır.
Sözlər bir-birinin üstündən keçir.
Heç biri içimdə dayanmır.
Sanki mən
özümün kənarından keçirəm.
Sən yoxsan.

***
Xəritə açılır.
Barmağım dayanacaq axtarır.
Tapmır.
Kağız qatlanır -
içimdə də qat əmələ gəlir.
Sən
çəkilən xəttin
ağrıya çevrildiyi yerdəsən.

***
Axşam.
Bir kişi tüstünü yuxarı buraxır.
Tüstü havada qərarsız qalır,
sonra dağılır.
Mən də
haradasa yarım qalıram.

***
Ayaqlarım yerə dəyir -
amma yer məni qəbul etmir.
Şəhər məni saxlamır,
itirir.
Sən burda deyilsən.
Sən -
burda olmayanın
çəkiyə çevrildiyi yersən.

***
Güzgü.
Üzüm görünür.
Gözlərimdə kimsə dayanmalı idi -
yer boşdur.
Adımı deyirəm.
Səs içimdə geri dönür.

***
Gecə.
Şəhər yığılır,
işıqlar bir-bir sönür.
Qaranlıq
divarlardan içəri keçir.
Mən hələ də
tam yerləşmirəm.

***
Küçə boşdur.
Ortada biri dayanıb -
sanki çoxdan buradadır.
Yaxınlaşıram.
Addımlarım
özümə gecikir.

***
O mənəm.
Amma
yerimə qoyulmamışam.

***
Ey Vətən  -
sən tapılan deyilsən.
Sən -
içimdə
yerini dəyişən,
amma heç vaxt dolmayan yersən.

Azadlıq

Adını deyəndə

dilimdəki pas qopur.

İllərlə bağlı qalmış bir qapı

içimdə

səs çıxarmadan açılır.

Mən səni çağırmıram.

Sən

unudulmuş bir otaqdan

məni özümə tərəf səsləyirsən.

Adımı qoyub gəldiyim,

üzümü itirdiyim yerdən.

Azadlıq -

bir söz deyil.

Bir gün

öz kölgəsinə sığmayan adamın

ilk addımıdır.

Sən gələndə

əşyaların çəkisi dəyişir.

Divar divar olmur,

qapı qapı olmur,

vaxt öz yerindən azca tərpənir.

Mən ilk dəfə anlayıram ki,

öyrəşmək

həmişə yaşamaq deyil.

Səni tanıyanlar çox olmur.

Çünki sən rahatlıq gətirmirsən.

Sən insanın

özündən gizlətdiyi səsi

geri qaytarırsan.

Bəzən bir ömür boyu

hamı ilə danışan adam

ilk dəfə

özünü eşidir.

Həmin gündən

heç nə əvvəlki kimi qalmır.

Sənin yolunda

daşlar deyil,

səssizliklər aşılır.

Adamlar

illərlə içində gəzdirdiyi

qaranlıq otaqları açır.

Toz qalxır.

Köhnə qorxular görünür.

Sən onları öldürmürsən.

Sadəcə

işığı yandırırsan.

Sənin nəfəsində

insan yüngülləşmir.

Əksinə.

Çiynindəki görünməz yükü

ilk dəfə hiss edir.

O yükün adı

vicdandır.

O yükün adı

öz seçimidir.

Və insan

başqasının kölgəsində gizlənə bilməyəndə

tənhalığın nə olduğunu anlayır.

Azadlıq -

sən kəsmirsən.

Amma artıq olanı

adamın içindən ayırırsan.

Sən yandırmırsan.

Amma saxta olan

sənin yaxınlığında

öz-özünə külə dönür.

Buna görə

səni sevənlər

hündür yerlər axtarmır.

Onlara kiçik bir daş kifayətdir -

həqiqəti

yerə yaxın dayanaraq demək üçün.

Sənin məktəbində

dərslik yoxdur.

İnsan

öz yarasını oxuyur.

Müəllim vaxtdır.

Müəllim səhvdir.

Müəllim gecəyarı

öz vicdanının səsinə oyanmaqdır.

İmtahan isə

hamının susduğu yerdə

öz içində gizlənməməkdir.

Mən səni yazmıram.

Bəzən hiss edirəm ki,

sən məni

görünməyən bir əl yazısı kimi

həyatın kənarlarında yazırsan.

Silinən yerlərdə.

Pozulan yerlərdə.

Heç kimin baxmadığı

boşluqlarda.

Oxuyan az olur.

Amma oxuyan

özündən keçə bilmir.

Bir gün

adını deməyə ehtiyac qalmır.

Çünki nəfəsimdə

sənin izlərin yaşayır.

Səsim məndən ayrılıb

öz yoluna çıxır.

Mən isə

uzun bir qaranlıqdan sonra

öz içimdə

yerimi tapıram.

Azadlıq -

sən bayraq deyilsən.

Sən şüar deyilsən.

Sən insanın içində

heç vaxt tam qapanmayan

bir qapısan.

Nə qədər yaşayırsa,

o qapı

bir az da açılır.

Bir az da ağrıyır.

Bir az da işıqlanır.

Adını mən yazmadım.

Bir səhər

oyanıb gördüm ki,

ürəyimin ən dərin yerində

çoxdan yazılıb.

Mürəkkəbsiz.

Kağızsız.

Səssiz.

Səni itirən

torpağa çevrilmir.

Əvvəlcə

öz içində azalır.

Sonra

öz səsini tanımır.

Sonra

öz gözlərində qərib olur.

Səni qoruyan isə

qalib gəlmir.

Sadəcə

özünə xəyanət etmir.

Azadlıq -

sən verilən deyilsən.

Alınan da deyilsən.

Sən insanın içində

birdən-birə açılan

bir ömür boyu bağlanmayan

həqiqət yarığısan.

Oradan keçənlər

eyni adam qalmırlar.

Unutduğun hər şey

səndən əl çəkməyib hələ.

Qapının ağzında,

illərdir açılmayan siyirtmədə,

paslı poçt qutusunun qaranlığında,

bir adın kölgəsi dayanıb.

Sən onu çoxdan çağırmırsan.

O isə

hələ də səni tanıyır.

Səni təkcə adamlar gözləmir.

Bəzən yarımçıq qalmış bir baxış,

bəzən sonadək deyilməmiş bir cümlə,

bəzən də

özündən gizlətdiyin üz.

Küçənin dönəcəyində

heç kəs olmaya bilər.

Amma yenə hiss edərsən:

nəsə

səndən əvvəl gəlib ora.

Bir gün

köhnə bir səs eşidəcəksən.

Hardansa yox.

İçində çoxdan sökülmüş hesab etdiyin

bir divarın arxasından.

O səs

sənə heç nə deməyəcək.

Sadəcə dayanacaq.

Və sən anlayacaqsan ki,

bəzi xatirələr

geri qayıtmır -

heç getməyiblər.

Ayaqqabılarını çıxarıb

yorğunluğunu qapının yanında qoyursan.

Amma gecə

onların içində

günün tozu qalır.

Addımlarının izi

səndən daha səbirli çıxır.

Sən unutmağa çalışırsan,

onlar yox.

Zibili atanda belə

dəmir qapağın səsində

qəribə bir tanışlıq var.

Sanki dünya

səndən qopan xırda şeyləri də

qeyd edir.

Heç nə dərhal itmirmiş.

Əşyaların da

öz yaddaşı var.

Bəzən içində

heç bir fikir olmur.

Amma bir boşluq

otağın ortasında qoyulmuş stul kimi

sakitcə dayanır.

Sən onun yanından keçirsən.

O isə

keçmir.

Qorxma.

Amma unutma.

Səninlə görüşmək istəyənlər

yalnız insanlar deyil.

Bir vaxt vermədiyin cavablar da

səni axtarır.

Bir vaxt seçmədiyin yollar da.

Hətta yaşamadığın həyatların kölgəsi belə

ara-sıra

çiyninə toxunur.

Gözəl günlər gələcək,

deyirlər.

Bəlkə.

Amma onlar gələnə qədər

zaman

əllərini cibində gözləyən adam deyil.

O,

səni yavaş-yavaş yonur.

Artığını alır.

Səsini dəyişir.

Baxışını dərinləşdirir.

Və sən

itirdiyini sandığın şeylərin hesabına

başqa birinə çevrilirsən.

Hazır ol.

Çünki həyat

qapını döymədən gəlir.

Əvvəlcə

səni özünlə üz-üzə qoyur.

Sonra

heç nə olmamış kimi

qarşında oturur.

Stəkana çay süzür.

Və gözlərinin içinə baxıb

ilk sualını verir.

Duman...

gecənin boğazında ilişib qalmış

son nəfəs kimi

asılıb qalır.

Səsim kəsilmir -

sadəcə

özümə çata bilmir.

Söz

çıxacağı qapını tapmır.

Sükut

qaranlığın tavanından sallanır.

Deyilməmiş cümlələr

onun kölgəsində

yavaş-yavaş tozlanır.

Vaxt keçir.

Amma bəzi sözlər

heç vaxt köhnəlmir -

sadəcə deyilmir.

Öldüm...

bunu mən demirəm.

İçimdə

səsimə bənzəyən biri var.

O danışır.

Mən dinləyirəm.

Elə bil

öz yoxluğumun qonağıyam.

Dünya...

bir vaxt

ürəyimin içindən keçən yol idi.

İndi

ayaq izlərimi tanımır.

Küçələr dəyişmir.

Qapılar dəyişmir.

Amma adım

əşyaların yaddaşından silinməyə başlayır.

Duman çəkilmir.

Əksinə.

Yollar bir-bir

içimə yığılır.

Getmək üçün açılan istiqamətlər

dönüb

dərinliyə çevrilir.

Hər qapının arxasında

bir başqa qapı var.

Və heç biri

çölə açılmır.

Gecə

haradansa keçir yanımdan.

Üzünü görmürəm.

Amma hiss edirəm:

nəyisə xatırlayır.

Bəlkə məni.

Bəlkə də

bir vaxt mən olmuş adamı.

Sükut danışmır.

Danışmağa ehtiyacı yoxdur.

Otaqdakı stul,

pəncərədə qalan köhnə işıq,

divarın üzündəki çat -

hamısı

onun dilində danışır.

Mən isə

öz adıma tərcümə tapa bilmirəm.

Bitdimi, işin, dünya?

Yoxsa

mənmi çəkildim

sənin baxışından?

Bilmirəm.

Amma hiss edirəm:

bir zaman məni daşıyan yer

indi məni xatırlamaq üçün

bir anlıq dayanır.

Bu dəfə

heç nə qırılmadı.

Nə kəndir vardı,

nə uçurum,

nə də son hökm.

Sadəcə

bir az da azaldım

öz içimdə.

Bir az da çəkildim

səsimdən.

Bir az da uzaqlaşdım

adımdan.

Və indi

dumanın içində

öz kölgəmə baxıram.

O da məni tanımır.

Bitdimi, işin, dünya?

Yoxsa

mən

səndə qalmadım?.

Əynində tabutu gəzir adamlar,

kölgəsi çiynində qara şal kimi.

Günəş də üzlərinə tam çatmır daha,

işıq dayanır

sınıq bir sual kimi.

Gülüşlər bükülüb köhnə sandıqlarda,

pas bağlayıb açarı çoxdan.

Sevincin səsi də

evdən çıxıb gedib,

geri dönməyən adamlar tək

itirib ünvan.

Küçələr susqun bir matəm kimidir.

Səkilər yorulub ayaq səslərindən.

Adamlar keçir,

amma elə bil

öz kölgələrini sürüyür arxalarınca.

Heç kəs tələsmir.

Heç kəs gecikmir.

Vaxt da dayanıb

köhnə divar saatı kimi

eyni ağrının qarşısında.

Gözlərdə donub qalan suallar var.

Cavablar çoxdan

dilindən düşüb şəhərin.

İnanmaq yorğunluğu çöküb üzlərə.

Külək reklam kağızlarını qaldırır,

ümidlər isə

yerə yapışıb qalır.

Əllər dua kimi açılır yenə,

amma ovuclarda

yalnız soyuq hava.

Bir qadın dayanıb

küçənin kənarında.

Səsini eşidən olmur.

Elə bil

dilənən çörək deyil,

eşidilməkdir.

Bir ovuc işıq da çatmır ürəyə.

Gecə

qapını çöldən döymür artıq.

İçəridə gəzir.

Otaqların arasından keçir,

stulların kölgəsinə oturur,

insanın öz səsini

özündən gizlədir.

Ay zibillikdə gün axtaran adam,

əllərin qarışıb şəhərin qalıqlarına.

Bir zaman isti olan çörəyin iyi,

bir zaman kiməsə lazım olmuş əşyalar,

indi

sənin baxışında

yenidən həyat axtarır.

Körpələr kiriyib.

Səsləri

oyuncaqlarından əvvəl böyüyüb.

Onlar

bu dünyanın dilini

vaxtından tez öyrəniblər.

Ona görə də

bəzi uşaqlar

gülməzdən əvvəl susurlar.

Hər kəs

öz dərdini çiyinləyib.

Bir görünməz yük var

şəhərin belində.

Əynində tabutu gəzir adamlar.

Torpaq hələ uzaqdadır,

amma nəsə

yavaş-yavaş basdırılır

içlərində.

Arzular...

kəfinsiz qalan canlar kimi

gözləyir.

Nə yasları tutulur,

nə də adları çəkilir.

Və bəzən

ən ağır ölüm

ürəyin içində baş verir -

heç kimin xəbəri olmadan.

Duman…

səsin içində boğulan boşluq kimi

yavaş-yavaş açılır.

Mən çağırmıram artıq -

səsim özü çıxır məndən,

öz yolunu itirmiş bir işıq kimi.

Göy - açılan deyil,

oxunan deyil.

O,

özünü gizlədən bir mətn kimidir

sonsuzluğun içində.

Hər ulduz

yarımçıq qalmış bir söz,

hər qaranlıq

deyilməmiş bir cümlədir.

Mən isə

o mətnin

oxunmadan qalan sükutuyam.

Göyüzünün o üzündə

kim varsa,

məni eşitmir -

ya da mən

özümü eşitməkdən keçmirəm.

Çünki bəzən səs

çölə çıxmır,

içəridə

özünə qayıdır.

Bir vaxt

işıq bizə toxunurdu.

Adını bilmirdik,

amma onu “yaradılış” deyə çağırdıq.

Sonra toxunuş çəkildi.

Və biz

öz içimizdə

boşluğun formasını öyrəndik.

İndi tarix

qanla yazılmır artıq -

qan

özünü təkrarlayan bir yaddaşdır.

İnsan

öz səhvini

davam etdirmək üçün doğulur kimi.

Və hər təkrar

bir az daha susdurur içimizdəki səmanı.

Qardaş qardaşa baxanda

göy də susur.

Çünki bəzi baxışlar

ulduzları yerindən çıxarır.

Bəzi səslər

kainatın yaddaşında çat yaradır.

Eheyy…

bu,

öz içimdə qırılan bir məsafədir.

Sükut cavab vermir.

Sükut artıq bir cavabdır.

Mən anlayıram:

eşitmədiyim hər şey

məndən kənarda deyil.

Bəlkə siz

uzaqda deyilsiniz.

Bəlkə

səsin içində gizlənən

ikinci tərəfimsiniz.

Bəlkə də

göy deyə çağırdığım şey

öz içimdə açılmayan bir qapıdır.

Əgər bir gün

nəsə dəyişsə -

o dəyişiklik göydə olmayacaq.

İnsanın içində

səsin istiqaməti dəyişəcək.

Amma hələlik…

səs

özünə qayıdır.

Ulduzlar

öz yerində dayanır.

Və cavabsızlıq

kainat deyil -

insanın içində böyüyən bir məsafədir.

Hər dəfə

kimsə boşluğa baxanda

yenə eyni şey baş verir:

o baxış

özünə qayıdır.

Məzarımın yerini

daşdan soruşmayın.

Daşın yaddaşı zəif olur.

Yağış gəlir,

adları yuyub aparır.

Bir cüt ayaqqabı qoyun.

Köhnə.

Tozlu.

Bir az da yorğun.

Elə bil

uzun bir yolun kənarında

sahibini gözləyir.

Mən bu dünyadan

iz qoyaraq keçmədim.

İzlərim məndən tez silindi.

Külək onları

öz diliylə yenidən yazdı.

Yollar xatırladı,

adamlar yox.

Qoy ayaqqabılar danışmasın.

Əşyalar danışanda

həqiqət azalır.

Onlar sadəcə dursunlar.

Bir vaxtlar

daşa, torpağa,

palçığa və qara

toxunmuş iki səssiz yaddaş kimi.

Bir uşaq gəlib

onlara baxacaq bəlkə.

Əlinə alacaq.

İçində qalmış

bir ovuc tozu görəcək.

Bilməyəcək

o tozun hansı yollardan gəldiyini.

Amma nəsə hiss edəcək.

Hekayələr

bəzən adlardan əvvəl doğulur.

Bir yolçu da dayanacaq.

Ayaqlarının ağrısını

bir anlıq yerə qoyacaq.

Və bəlkə

heç özünün də xəbəri olmadan

yanında duran boşluqdan

keçmiş bir nəfərin nəfəsini duyacaq.

Dağlar uzaqdan

həmişə susqun görünür.

Yollar da.

Amma hər ikisinin içində

adam izi yaşayır.

Ayaqqabılar bunu bilir.

Onlar torpağın dilini

insanlardan yaxşı anlayır.

Adımı yazmayın.

Adlar gec-tez

öz sahiblərindən ayrılır.

Bir gün

səs kimi çəkilib gedir,

divarda qalan kölgə kimi.

Mənim yerimə

o ayaqqabılar qalsın.

Əgər bir gün

kimsə onları geyinsə,

mənim yoluma çıxmayacaq.

Çünki heç kimin yolu

başqasının yolu deyil.

Amma bəlkə

eyni küləyə rast gələcək,

eyni yağışa,

eyni axşama.

Bu bəs edər.

Sonda

nə heykəl istəyirəm,

nə mərmər,

nə də illərlə yosun bağlayacaq ad.

Bir cüt ayaqqabı yetər.

İçində bir ömrün çəkisi qalmış,

amma özü yüngülləşmiş.

Qoy orada dursunlar.

Yağış altında.

Günəş altında.

Sükutun içində.

Elə bil

kimsə indicə çıxarıb qoyub

bir azdan qayıdacaq

Torpağa bir az əyilmiş başdaşım,

sənə sözüm var.

Küləyin çoxdan unutduğu

bir adın kölgəsindən gəlirəm.

Bir vaxt səsim vardı.

İndi onu

uzaq səhralar da tanımır.

Qəbrinin ətrafını

kol-kos basmış bir yaddaş kimi

görürəm yuxularımda.

Otlar boy atır

susduğum yerlərdə.

Hər bahar

içimdə qalan bir göz yaşı

yenidən cücərir.

Vaxt keçir.

Daşın üzündə deyil,

adamın içində köhnəlir zaman.

Əllərdən çıxan xatirələr

pas bağlayır.

Adlar

sahiblərindən ayrılıb

küləyin ardınca gedir.

Mənim də

özümə çatmayan dualarım var.

Yarımçıq qalmış səslərim.

Alnımın altında

daş kimi ağırlaşan

cavabsız suallarım.

Bir vaxt

arzularım vardı.

Onları torpaq aparmadı.

Onlar məndən əvvəl yoruldu.

Ümidlərim

qəbrim qazılmamışdan

özlərinə yer seçdilər.

İndi

məni gözləyən torpaqdan çox,

məni unudan yollar düşündürür.

Çünki insan

öldüyü gün yox,

öz adını tanımadığı gün

bir az da uzaq düşür özündən.

Əgər bir gün

bu can

öz kölgəsinə də yadlaşsa,

əgər adım

dilimdən düşən son yarpaq kimi

səssizcə ayrılsa məndən,

o zaman -

məni heç kim çağırmasın.

Sən çağır məni,

başdaşım.

Sən -

üstündə yağış qalan,

külək qalan,

bir adın son nəfəsi qalan daş.

Mənə səs ver.

Bəlkə onda

özümə qayıdım.

Bəzən

adam bir yeri tərk etmir.

Bir ağırlıq düşür içindən.

Səssiz.

Gecə yarpağının

budaqdan ayrılması kimi.

Heç kim eşitmir.

Amma içində

çoxdan susmuş bir quş

yerini dəyişir.

Bir səhər

işıq otağa girir,

amma sənə çatmır.

Pəncərə yerindədir.

Ağac yerində.

Göy də.

Təkcə

rənglərin arxasındakı nəfəs

çəkilib.

Bəzi sözlər var -

illərlə eyni daşın üstündə oturur.

Yağış gəlir.

Qar gəlir.

Yosun gəlir.

Söz qalmır.

Daş qalır.

Bir bulaq vardı.

İndi yalnız

çökək qalan yeri görünür.

Külək hərdən

başına dolanır.

Elə bil

unudulmuş bir adın

axarını axtarır.

Evlər gördüm.

Pəncərələrində axşam yanırdı.

İçəridə isə

toz böyüyürdü.

Əvvəl rəflərdə.

Sonra stulların üstündə.

Sonra adamların səsində.

Belə yerlərdə

qaranlıq görünmür.

Divarın içindəki çat kimi

evin taleyinə qarışır.

Bir gün

hamı onunla yaşamağı öyrənir.

Heç kim

nəyinsə qırıldığını xatırlamır.

Marsın şəklinə baxırdım.

Uzaq bir axşam idi.

Günəş

mavi bir sükutun içində

kiçilirdi.

Mən

birdən-birə

uşaqlığımın göyünü xatırladım.

O yay axşamlarını.

Həyətdə uzanıb

ulduzlara baxdığım gecələri.

Onda göy böyük idi.

Mən kiçik.

İndi

ulduzlar yenə ordadır.

Amma aramızda

illərlə ölçülən bir məsafə var.

Bir səhər

öz səsini eşidirsən

və dayanırsan.

Elə bil

illərlə içində yaşayan biri

səndən əvvəl çıxıb gedib.

Qapını örtmədən.

Adını çəkmədən.

Gecələr

ulduzlar danışmır.

Amma yanırlar.

Qaranlığın içində

öz yerlərini unutmurlar.

Bəlkə buna görə

işıq həmişə

uzaqdan gəlir.

Sonra

bir yol açılır.

Nə xəritədə var,

nə də yaddaşda.

Ayaqların tanıyır onu.

Sən yox.

Gedirsən.

Nə kimdənsə qaçırsan,

nə də nəyəsə.

Sadəcə

içində illərlə bağlı qalan

bir pəncərə açılır.

Orda

susmuş bulağın səsi var.

Daşın üstündə qalan yağış.

Toz basmış rəflər.

Uşaqlığın göyü.

Marsın maviliyi.

Hamısı

bir-birinə qarışır.

Sən

uzaq bir ulduzun işığı kimi

özünə çatırsan.

Gecikmiş.

Amma itməmiş.

Onda anlayırsan:

ən böyük qaçış

heç yerə getmək deyil.

İllərlə içində qapalı qalan

göyün qapısını açmaqdır.

İnsan

bütün ömrü boyu

bəlkə də

yalnız ona tərəf gedir.

Nə yatmısan...

qalx.

İçində ev var.

Sən tikməmisən.

Sən orda qalmısan.

Divarlar yad deyil.

Amma çatlar sənindir.

Hər çatdan

başqa bir sükut keçir.

Bəzən ev

səni saxlamır.

Sən evi saxlayırsan.

Ona görə çıxış yoxdur.

Bir küncdə

uşaqlığın oturub.

Sən gələndə

başını qaldırmır.

Pəncərə

açılmır.

Amma külək

içini yoxlayır.

Qapı

çıxış deyil.

Keçiddir.

Səndən sənə.

Divarlar

səsini öyrənib.

Artıq səndən əvvəl danışır.

Bir gün

ev səni çağırır.

Adınla yox.

Sükutunla.

Sən anlayırsan:

qaçan sən deyildin.

Qalanlar idi.

İçində

yarımçıq bir masa.

Üstündə

deyilməmiş söz.

Yanında

toxunulmamış baxış.

Heç nə tamam deyil.

Amma heç nə də artıq deyil.

İşıq düşür.

Amma otağı yox.

Səni açır.

Onda görürsən:

ev formadır.

Sən onun içindəki hərəkət.

Sökülən divarlar

düşmür.

Səndə qalır.

Və ilk dəfə

dağıntı yox,

özün görünür.

Nə yatmısan...

qalx.

Ev olmaq üçün.

Başımızın üstündə üç kölgə gəzir - 
biri sükut kimi,
biri səs kimi,
biri də heç ad qoyulmayan bir boşluq kimi.

Səhnə qurulub.
İşıqlar yanır.

Amma bu dəfə aktyorlar yox,
kölgələr danışır.

Rejissor görünmür.
O, yalnız nəfəs kimi hiss olunur.

Bir aynanın yaddaşı çatlayır -
adına ölkələr deyirlər.

Çatların içində
köhnə dualar ilişib qalır,
yeni qorxular onların üstündən keçir.

Külək tərəf seçmir.
O sadəcə keçir.

Uran deyirlər.
Nüvə deyirlər.

Amma hər şeyin altında
başqa bir ad yatır:

insan.

Parçalanan maddə yox,
parçalanan yaddaşdır.

İnsan parçalananda
partlayış olmur.

Səssiz bir dəyişmə olur - 
öz adından uzaqlaşma.

Manqurt…

adı qalmış,
içi boşaldılmış yaddaş.

Başında görünməyən bir sükut dolaşır -
nə dəbilqədir,
nə də zəncir.

Sadəcə unudulmuşluğun formasıdır.

Onu öldürmürlər.
Yaşadırlar.

Çünki yaşayan unudulmuşluq
həmişə daha itaətkardır.

Bir insan öz adını xatırlayanda
səhnənin işığı titrəyir.

Sanki görünməyən bir pərdə
bir anlıq aralanır.

Sonra yenə örtülür.

Elm - işıqdır,
amma bəzən işıq
öz sahibini göstərmir.

Din - yol ola bilər,
amma bəzən yol
insanı yox, qorxunu aparır.

Siyasət - əl ola bilər,
amma bəzən əl
öz sahibini gizlədir.

Hər şey öz adını daşıyır,
amma heç nə öz mahiyyətində qalmır.

Səhnə dəyişir,
kostyumlar dəyişir,
amma boşluq eyni qalır.

Savaş deyirlər.

Amma savaş xəritədə olmur.

Bəzən insanın içində
öz səsini eşidə bilməməsi
ən böyük döyüşdür.

Bir an gəlir - 
insan öz kölgəsinə baxır
və yadlaşır.

Elə orada
manqurt başlayır.

Ayılanlar olur.

Amma onların səsi
çox vaxt
öz dövrünə çatmır.

Yeni adlar seçilir.

Köhnə dillə danışan,
amma yeni unutqanlıq daşıyan adlar.

Belə-belə
səhnə davam edir.

İşıq yanır.
Kölgə dəyişir.
Boşluq eyni qalır.

Mən qorxmuram qılıncdan.
Qorxum daha səssizdir.

Yaddaşın yavaş-yavaş silinməsindən.

Çünki ən ağır itki
insanın öz adını
öz içində tanımamasıdır.

Və pərdə enəndə
ən böyük sual qalır:

kim baxırdı,
kim baxılırdı?

Səhnə bitmir.

Sadəcə
adam dəyişir

Üzümə işıq düşür -

daş kimi donmuşam.

Başımın üstündə

səssiz bir göz açılıb.

Qaçmağa yer yoxdur.

İşıq məni axtarmır artıq -

məndən əvvəl

izimi tanıyır.

Bir dovşanam -

öz kölgəmin tələsində ilişmiş.

Qaçdıqca

kölgəm məndən qabağa düşür.

Baxıram -

amma baxan mən deyiləm.

İçimdə kimsə

məni məndən yaxşı tanıyır.

Vitrinlər qarşısından keçirəm.

Şüşələrdə üz görsənmir.

Orada

gündəlik istifadə üçün hazırlanmış

simalar asılıb.

Həqiqət qəribə şeydir:

bəzən

toz dənəsi boyda görünür,

amma gecə düşəndə

otaqdakı bütün əşyaların

yerini dəyişir.

İnsanlar keçir yanımdan -

çiyinlərində görünməyən torbalar.

Ağzı bağlanmış ömürlər daşıyırlar.

İçində

yarımçıq arzuların pası,

unudulmuş səslərin külü,

illərlə nəfəs almayan

qorxuların iyi.

Bəziləri danışır -

sözlərinin üstü laklıdır.

İçinə toxunan olmur.

Bəziləri susur -

susduqları şeylər

otaqda onlardan böyük yer tutur.

Fərq azdır.

Biri tullantını bəzəyir,

o biri gizlədir.

Birdən

yandakı zibilqabı dillənir:

- Çox qəribəsiniz.

Özünüzdən atdığınız hər şeyi

özünüz sanırsınız.

Sonra susur.

Amma paslı qapağında

illərin bildiyi bir istehza qalır.

Dayanıram.

Əlimi sinəmə qoyuram.

İçəridə

köhnə səslərin xışıltısı var.

Payızda yandırılmamış

yarpaqlar kimi.

Onda anlayıram:

çürümək

birdən olmur.

Əvvəlcə

adam öz həqiqətini

hava keçirməyən torbaya qoyur.

Qalın zibillər

yer tutmağı həyat sanırlar.

Səssizcə yığılır,

böyüyür,

daşır.

Ən tez çürüyənlər isə

ən nazik olanlardır:

bir peşmançılıq,

bir utanc,

bir gecəlik yuxusuzluq...

Onlar gizlənməyi bacarmır.

Süfrə boşdur.

Ətrafında

çəngəl-bıçaqlar danışır.

Metal səslərin cingiltisi -

dadını unutmuş dillərin

ziyafət söhbəti.

Gülürəm.

Səsim mənə aid olmur.

Ağlayıram.

Göz yaşım yox,

içimdəki toz qalxır.

Sonra

sakitcə içimdən çıxıram.

Özümə tərəf gedirəm.

Qayıdıram.

Amma qayıdan əvvəlki adam deyil.

İçimdəki torbanın

ağzı açılıb artıq.

Kül havaya qarışır.

Pas işıqda görünür.

Kölgə yerini dəyişir.

Və orada -

ən dibdə,

hamının gizlətdiyi yerdə,

balaca bir dovşan görürəm.

Qaçmır.

İlk dəfədir

işıqdan yox,

qaranlıqdan çıxmaqdan qorxur.

Mən ona toxunmuram.

Sadəcə baxıram.

Çünki bəzi şeylər

təmizlənmir.

Sadəcə

adını eşidəndən sonra

insanın içində yaşamağı dayandırır.

...Harda uşaq görsəm,

əlində yalancı tüfəng,

"dava-dava" oynayan,

qəmlənirəm mən.

Ağlada-ağlada da olsa,

alıram

o balaca silahları

əllərindən.

Sonra ovuc-ovuc

nöğul paylayıram.

Qoy əvvəl

şəkərin xışıltısını eşitsinlər,

tətiyin səsini yox.

Qoy yıxılan uşaq

sinəsini tutub

“öldüm...” deməsin.

Dizinə yapışan torpağı çırpsın,

ayağa qalxsın,

yenə oyuna qarışsın.

Mən qorxuram

uşaqların bəzi oyunlarından.

Çünki oyunlar da

toxum kimidir -

nə əkirsənsə,

bir gün

kölgəsi böyüyür.

Əvvəl

taxtadan olur silahlar,

rəngi çıxmış plastikdən,

ucuz bazar piştaxtalarından.

Uşaq gülür onda.

Yerə sərilir,

amma bir gözüylə baxır yenə - 

onu kim qaldıracaq deyə.

Sonra illər keçir.

Taxta bərkiyir.

Plastik ağırlaşır.

Ovcun içindəki oyuncaq

barmaqların yaddaşına çevrilir.

Əllər codlaşır.

Gülüş adamın üzündə

özünə daha az yer tapır.

Bir gün

uşaqlıqda torpağa tuşlanan nişan

böyüyüb

insanın ürəyinə tərəf dönür.

Mən o yerdə

fikrimi yarımçıq kəsirəm.

Üzümü yana çevirirəm.

Çünki bəzi gələcəklərə

baxmaq olmur.

Ona görə

astaca yaxınlaşıram uşaqlara.

Sanki əllərində

oyuncaq yox,

tez sınan bir quş var.

Bəzisi vermək istəmir.

Qaşlarını düyür.

Dodağı əsir.

Mən yenə də

ağlada-ağlada da olsa

alıram

o balaca tüfəngləri

əllərindən.

Sonra ovuc-ovuc

nöğul tökürəm ciblərinə.

Bir uşaq

sevincindən qaçarkən

yarısını yerə səpir.

Göyərçinlər kimi

şəkərlər də

onun arxasınca dağılır.

Bir başqası

ovuclarını yumur möhkəm -

evə aparsın deyə.

Bir başqası isə

indicə ağladığını

məndən gizlətmək üçün

üzünü yana çevirir.

Mən onda anlayıram:

dünya bəlkə də

qanunlarla,

çıxışlarla,

böyük adamların

böyük sözləriylə qalmayacaq.

Bəlkə dünya

bir uşağın ovcunda

axşama qədər saxladığı,

əriməsin deyə

arabir ovcunu dəyişdirdiyi

bir parça nöğulun

inadına qalacaq.

Bəlkə

yer üzünü

silahların gurultusu yox,

şəkərin xışıltısı

xilas edəcək.

Sən gecə boyu
ulduzları yerbəyer edirdin - 
səssiz bir nizamın içində.

Mən pəncərəmin kənarında
ilişib qalmış işıq qırığını
vərəqə köçürürdüm.

Sən yağışı göndərirdin.
Damlar bir-birinə axırdı,
torpaq öz içində açılırdı.

Mən isə
bir damcının içində qalan
səmanı dinləyirdim - 
nə başlanğıcı var idi, nə sonu.

Sən küləyi buraxdın.
O, bağların arasından keçdi,
buğda başaqları
özünü əyilmiş xatirə kimi saxladı.

Mən görünməyən əlin
izini yox,
titrəyişini tutmağa çalışdım.

Sən dənizə gecə verdin.
Mən sahildə
tək bir ilbiz qabığını tapdım.

Qulağıma tutdum.

Orada səs yox idi -
amma sükut
uzaq dalğalar kimi
öz-özünə geri qayıdırdı.

Bir sərçənin qəfil qalxışı,
bir yarpağın budaqdan ayrılması,
bir uşağın yuxuda gülümsəməsi —

Dünya danışmır,
işarə edir.

Mən böyük qapılara çatmadım.
Açarlarım yox idi —
bəlkə də qapılar içimdə idi.

Ona görə
eşiklərdə qalan işığı yığdım
əllərimlə.

İndi masamın üstündə
bir ovuc payız yatır - 
yarımçıq istiliklərlə dolu.

İki-üç daş sükut,
yağışdan qalan qoxu,
və heç kimin ad qoymadığı kölgələr.

Hamısı keçib gedən şeylərdir - 
amma heç biri getmək istəmir.

Bağışla.

Əgər əlimin altından düşən
bir işıq zərrəsini
özümə saxladığımı düşündümsə…

Mən sadəcə
qaranlıqda əyilənlər kimi
ovucumu açmağa qorxdum.

Və o işıq
mənə aid olmadığı halda
içimdə bir yer tapdı.

İndi anlayıram:

Sözlər quşlar deyil.
Onlar köç edən kölgələrdir.

Biz onları tutduğumuzu sanırıq - 
amma onlar
çoxdan başqa bir səmanın
dilində yaşayır.

Biz yalnız
onların keçdiyi havayı xatırlayırıq

Mən Bakıyam…

Səhər işığı şüşələrimdə
öz əksini tanımadan keçir.

Köhnə məhəllələrimdə
daşlar hələ də
keçmiş addımların istiliyini saxlayır.

Dəniz bir tərəfimdə
öz nəfəsini yığır.

Külək o biri tərəfimdə
küçələrin arasından keçib
adımı dəyişməyə çalışır.

Küçələrim var -

bəziləri genişdir,
amma içi doludur.

bəziləri dardır,
amma içindən həyat keçir.

Tıxaclarım

dayanan hərəkət kimidir -
gedir, amma yerindən tərpənmir.

Mən böyüyürəm
səssiz qat-qat.

Hər yeni bina
köhnə bir nəfəsi örtür.

Mənə gəlirlər.

Səssiz kəndlərdən,
yarımçıq yolların kənarından,
adını itirmiş stansiyalardan.

Çantalarında torpaq qoxusu,
gözlərində tələsik gələcək.

Onlar gələndə
şəhər bir az daralır - 
amma heç kim geri dönmür.

Metro tunellərində
üzlər eyni işığın altında
öz fərqini itirir.

Universitetlərin içində
fikirlər çoxalır,
səslər azalır.

Gənclər
bir şəhərin içində
başqa bir şəhər axtarır.

Mən şəhər deyiləm təkcə.

Mən yaddaşın özüyəm - 
yeriyən, amma dayanan.

Hər küçəmdə
yarımçıq bir dönüş qalır.

Hər binamda
qapanmamış bir pəncərə.

Yağış yağanda
asfalt öz keçmişini xatırlayır.

Külək keçəndə
reklam lövhələri
öz adını unudur.

Mən bəzən güclüyəm - 
çünki gecə
hər şeyi örtür.

Bəzən zəifəm - 
çünki səhər
hər şeyi üzə çıxarır.

Eyni yerdə qalaraq
hər gün dəyişirəm.

Bu, mənim paradoksumdur.

Yenə də…

Mən Bakıyam.

Məni ən çox yoran şey
böyümək deyil - 
öz içimdə çoxalmaqdır.

Bəzən elə gəlir ki,
mən şəhər deyiləm - 
sadəcə
öz içində dolaşan
yorğun bir hərəkətəm.

Dəniz sakitdir.

Külək keçir.

Şüşələr işığı saxlayır.

Mən susmuram  - 

sadəcə
öz səsim
hər küçədə başqa cür səslənir.