DÜNYA KİMİN?... (Epik-Mistik Poema) - Ədalət Nəbi Qarabulud

Epik-Mistik Poema

Epiqraf
Dünya bildiyimizdən artıq bizim ola bilməz. 
- Xudu Məmmədov

ÖN SÖZ

İnsan öz varlığına gah sahib çıxır, gah unudur.
Arzularını dünyaya, qorxularını taleyə bağlayır.
Bir an içində kainatı dərk etdiyini sanır,
amma kainatın ona ayrılan payı
yalnızca bir nəfəs qədərdir.
Bu poema - 
insanın dünyaya və dünyasızlığa münasibətindən doğan
dərin bir sükutun,
uzun bir sorğunun,
köhnə bir həqiqətin sözə çevrilmiş yoludur.
Və bu həqiqət budur:
Dünya bildiyimizdən artıq bizim olmaz ki...
Çünki insan nə qədər böyüsə də,
dünya ondan həmişə bir addım böyükdür.

BÖLMƏ I

Dünyanın qapısında dayanan insan

Dünya - 
biz bu dünyaya gəlmədən min illər öncə doğulmuş,
biz getdikdən sonra da min illər yaşayacaq
böyük bir səssizlikdir.
Biz o səssizliyə toxunmağa çalışırıq:
bir uşaq əli ilə torpağı qazır,
bir qoca gözləri ilə arzularını ölçür,
bir yolçu addımları ilə yolları yorur.
Amma dünya toxunmaz qalır.
Biz düşünürük ki,
əlimiz çatsa dünya bizim olar.
Amma dünya əlimizin deyil,
anlayışımızın da deyil - 
yalnız varlığımızın içindən keçən bir kölgədir.
Və kölgə bizə aiddir,
dünya yox.

BÖLMƏ II

İnsanın özünə belə sahibliyi yarımçıqdır

İnsan sabahını bilmir,
dünənini dəyişdirə bilmir,
bu gününə tam sahib ola bilmir.
Öz içində fırtına qopar,
amma bu fırtına dünyanın səthində
zərif bir külək qədər belə duyulmaz.
İnsan öz ruhunu anlamadan
dünyanı anlamağa çalışır.
Bilir ki, ömrü qısadır,
buna baxmayaraq,
sonsuzluq iddiası ilə yaşayar.
Qəlbinin dərinliyində bilir:
ölümlü olduğu halda
heç nəyə tam sahib ola bilməz.
Amma yenə də arzularını sahiblənmək istəyər - 
bir ovuc torpağı,
bir parça sevgini,
bir misra xoşbəxtliyi.
Nə torpaq qalır,
nə sevgi toxunulmazdır,
nə xoşbəxtlik daimi.
İnsan yox ikən dünya vardı,
insan yox olanda da
dünya var olacaq.

BÖLMƏ III

Kainatın dilində yazılmış sirr

Gecənin ulduzları insana baxar
sakit bir təkliklə.
Onlar heç nə deməz,
amma hər şeyin son həqiqətini
pıçıltısız danışarlar.
Ulduzların sükutunda
bir gizli xəbər var:
insan nə qədər arzularla dolsa da,
dünya ona yalnız bir damla pay ayırar.
Bir damla sevinc,
bir damla ağrı,
bir damla yol,
bir damla itki.
Biz o damlaları böyüdüb
özümüzə dünya deyirik.
Halbuki dünya - 
damağımıza toxunan o damlanın deyil,
damlanın düşdüyü
sonsuz dənizin adıdır.
Kainat insandan böyükdür,
dünya kainatdan sirrlidir,
insan isə sirri anlayacaq qədər
böyük olmayan bir yolçudur.

BÖLMƏ IV

Dünya bizdən asılı olmayan bir ritmlə dönür

Dünya bizə verilməyib - 
bizə yalnız göstərilib.
Dağlar biz gəlməmiş ucalmışdı,
dənizlər biz doğulmamış mavi idi,
kainat biz yaranmamışdan əvvəl
öz zikrini oxuyurdu.
Biz isə o zikrin içinə
qonaq kimi daxil olmuşuq.
Ömrümüz - 
sonsuz dairənin içində
çox qısa bir xəttdir.
Dünya öz ritmi ilə dönür:
bizim gülüşümüzü də,
ahımızı da eşitmir.
Bizim gəlişimizə də,
gedişimizə də
eyni səssizliklə tab gətirir.
Dünyanın bu biganəliyi
həqiqət kimi görünür,
amma əslində bir hikmətdir:
O, heç kimin deyil.
Heç kimin olması üçün də
yaradılmayıb.
İnsan ancaq gəlib keçir,
dünya isə qalır.

SON SÖZ

Bu gerçəyi insan gec anlayır:
Həyat ona çox şey söz verir,
amma çox az şey verir.
Arzular ona dünyanı göstərir,
amma dünya o arzulara
heç vaxt tam uyğun gəlmir.
İnsan sahiblənmək üçün yaşayır,
amma yenə də
heç nəyə tam sahib ola bilmir.
İnsanın bütün mübarizəsi,
bütün sevinci,
bütün ağrısı
bir gün gəlib anlayışa çevrilir:
Biz dünyanın deyil,
dünya bizim içimizdən keçən bir anın sahibidir.
İnsan öz ömrü boyu
dünyanı mənimsəməyə çalışır,
amma nəhayət dərk edir ki,
dünya bildiyimizdən artıq
bizim ola bilməz ki...

EPİLOQ

Tonqal sönür,
külək dayanır,
günəş batır,
ay çəkilir,
bir nəfəs qalır - insanın özü.
İnsanın özü də bir gün sönür,
amma dünya qalmış olur.
O dünya ki,
biz ona yalnız
bir gözdən baxa bildik,
bir qəlbdən toxuna bildik,
bir ömürdən keçə bildik.
O dünya ki,
bizim deyildi.
Biz - 
dünyanın bir quşun uçuşunda
gizlənən toz zərrəsi qədərik.
Dünya isə öz yerində
qədim, səssiz və toxunulmaz dayanır.
Və səssizcə deyir:
“Dünya heç kimin deyil.
Siz mənim içimdən keçən
ölçüsüz bir andan ibarətsiniz.”

Ədalət Nəbi Qarabulud.
скачать dle 12.1