3 May Türkçülük Günü... KEÇMİŞDƏN GƏLƏCƏYƏ UZANAN BİRLİK YOLU

Tarixin yaddaşında elə günlər var ki, onlar sadəcə bir tarix deyil, bütöv bir ideyanın, bir kimliyin və bir ruhun daşıyıcısına çevrilir. Ayın 3-ü — Türk Dünyasının Həmrəyliyi Günü də məhz belə müqəddəs günlərdən biridir. Türkçülük Günü kimi tanınan bu tarix, yalnız keçmişin xatirəsi deyil, həm də gələcəyin ümidlərini, arzularını və hədəflərini özündə birləşdirən mənəvi körpüdür.

Minilliklər boyunca geniş coğrafiyalara yayılan türk xalqları müxtəlif dövlətlər qurmuş, fərqli ictimai-siyasi sistemlərdə yaşamış, zaman-zaman ayrılıqlar və sınaqlarla üzləşmişdir. Lakin bütün bu dəyişikliklərə baxmayaraq, onları birləşdirən əsas dəyərlər heç vaxt itməmişdir. Ortaq dil ailəsi, zəngin mədəni irs, milli adət-ənənələr və ən əsası ortaq mənəvi kök türk xalqlarının birliyinin əsasını təşkil edir. Bu birlik Orxon-Yenisey abidələrinin sətirlərində, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının hikmətində, klassik ədəbiyyat nümunələrində və müasir dövrün milli ideologiyalarında öz əksini tapır.

Tarixin müxtəlif mərhələlərində türk dünyası müxtəlif səbəblərdən parçalanmış, siyasi sərhədlər bu böyük ailəni ayrı-ayrı dövlətlərə bölmüşdür. Lakin zaman göstərdi ki, bu parçalanma yalnız zahiri xarakter daşıyır. Çünki eyni kökdən qidalanan xalqların mənəvi bağlarını heç bir sərhəd qopara bilməz. Bu gün dünya sürətlə dəyişir, qloballaşma yeni çağırışlar yaradır və milli kimliyin qorunması ilə beynəlxalq inteqrasiyanın uzlaşdırılması mühüm vəzifəyə çevrilir. Bu kontekstdə türk dünyasının həmrəyliyi yalnız arzu deyil, tarixi zərurət kimi meydana çıxır.

Müasir dövrdə türk dövlətləri arasında əməkdaşlıq artıq konkret və real məzmun kəsb edir. İqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və mədəni sahələrdə həyata keçirilən birgə layihələr bu birliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Orta dəhliz layihəsi, enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlıq, ortaq mədəni tədbirlər və beynəlxalq platformalarda koordinasiya olunmuş fəaliyyət türk dövlətlərini daha da yaxınlaşdırır. Bu proses göstərir ki, birlik ideyası təkcə romantik çağırış deyil, həm də praqmatik və strateji məqsədlərə xidmət edən güclü bir platformadır.

Bu birliyin inkişafında Azərbaycanın xüsusi rolu vardır. Coğrafi mövqeyi, tarixi irsi və həyata keçirdiyi balanslı siyasət sayəsində Azərbaycan türk dünyasının birləşdirici həlqələrindən biri kimi çıxış edir. Ölkəmiz həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində mühüm təşəbbüslərlə çıxış edir. Bu siyasət ardıcıl, məqsədyönlü və gələcəyə hesablanmış strategiyaya əsaslanır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin “Bizim başqa ailəmiz yoxdur. Bizim ailəmiz Türk dünyasıdır” fikri bu siyasətin ideoloji əsasını aydın şəkildə ifadə edir. Bu sözlər yalnız siyasi bəyanat deyil, həm də milli kimliyin, tarixi yaddaşın və strateji baxışın təcəssümüdür. Bu yanaşma türk xalqlarının ortaq taleyə malik olduğunu, onların gücünün birlikdə olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Lakin hər bir böyük ideya kimi, türk birliyi də yalnız sözlərlə deyil, əməli fəaliyyətlə möhkəmlənməlidir. Bu istiqamətdə əsas vəzifələrdən biri əməkdaşlığın institusional əsaslarını gücləndirməkdir. Ortaq təhsil proqramlarının yaradılması, elmi və texnoloji əməkdaşlığın genişləndirilməsi, vahid informasiya məkanının formalaşdırılması və iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunması üçün ortaq mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi də vacibdir.

Türk dünyasının həmrəyliyi yalnız dövlətlərarası münasibətlərlə məhdudlaşmamalıdır. Bu birlik xalqlar arasında, xüsusilə gənc nəsil arasında möhkəmlənməlidir. Gənclərin qarşılıqlı mübadilə proqramlarında iştirakı, ortaq mədəni layihələrin həyata keçirilməsi, tarix və dil sahəsində əməkdaşlıq gələcək nəsillərin bu ideyaya daha sıx bağlanmasına şərait yaradır. Çünki gələcəyin qurucuları məhz bu gün formalaşan gənclərdir.

Bu gün Türk Dünyasının Həmrəyliyi Günü qeyd olunarkən, hər bir türk övladı bu böyük ailənin bir üzvü olduğunu dərk etməli, bu birliyin qorunması və inkişafı üçün öz töhfəsini verməlidir. Bu gün yalnız bayram deyil, həm də məsuliyyət günüdür. Bu gün bizə keçmişimizi xatırladır, bu günümüzü dəyərləndirməyə çağırır və gələcəyimizi düşünməyə sövq edir.

Türk dünyasının birliyi regional çərçivəni aşaraq qlobal əhəmiyyət daşıyan bir gücə çevrilə bilər. Bu birlik sülhə, qarşılıqlı hörmətə və ortaq inkişafa əsaslanan yeni əməkdaşlıq modelinin nümunəsi ola bilər. Dünyanın müxtəlif guşələrində yaşayan türk xalqları üçün isə bu birlik həm mənəvi dayaq, həm də güvən mənbəyidir.

Sonda isə bu böyük ideyanı ifadə edən sözlər qəlblərdə əks-səda verir:

Tanrı Türkü qorusun!
Yaşasın Türk birliyi!

Bu, sadəcə bir şüar deyil — bu, bir inancdır, bir amal, bir gələcək vizyonudur. Türk dünyasının həmrəyliyi yolu davam edir və bu yolun hər addımı bizi daha güclü, daha birləşmiş və daha parlaq sabaha doğru aparır.

Arifə HÜSEYNOVA,