ALMAN KİMİ ADAM... – Seymur Əhmədin 50 yaşı!

Bico - dəqiqliyin doğulduğu kənd

Bəzən insanın taleyi onun doğulduğu kəndin torpağında "gizlənir". Sanki torpaq əvvəlcədən bilir – bu uşaq kim olacaq, hansı sözləri yazacaq, hansı həqiqətin arxasınca gedəcək.

Ağsu rayonunun Bico kəndi də belə kəndlərdəndir. Dağların ətəyində sükuta bürünmüş kimi görünən bu kəndin özünəməxsus bir intellekt havası var. Sanki küləklər belə burada kitab səhifəsi kimi çevrilir.

Bico qəribə kənddir. Azərbaycan kəndləri haqqında çox şey deyiblər – bəziləri kasıbdır, bəziləri zəhmətkeşdir, bəziləri isə sadəcə sakitdir. Amma Bico haqqında deyilən ən maraqlı cümlə budur:

“Bu kənddə demək olar hamı ali təhsillidir.”

Bu cümlə ilk baxışda şişirtmə kimi səslənə bilər. Amma kəndə bir az diqqətlə baxanda anlayırsan ki, bu, sadəcə statistika deyil – bu, bir ruhdur.

Elə həmin ruhun içində dünyaya gəlib Seymur Əhməd.

Onun uşaqlığı başqa uşaqlardan çox fərqlənmirdi – kənd yolları, məktəb həyəti, qarlı qışlar, yazın palçıqlı cığırları... Amma onu tanıyanlar deyirlər ki, Seymur hələ uşaq yaşlarından bir xüsusiyyəti ilə seçilirdi: o, hər şeyə diqqətlə baxırdı.

Bəziləri sadəcə görür. Bəziləri isə baxır.

Baxmaq – artıq düşünməyin başlanğıcıdır.

Məktəb müəllimləri sonralar deyirdilər ki, o, sakit uşaqlardan idi, amma qəribə bir inad da vardı. Əgər bir sualın cavabı onu qane etmirdisə, o sualı sakitcə buraxmazdı.

Sanki içində görünməz bir tərəzi vardı. Hər şey o tərəzidən keçməli idi.

Bəlkə də buna görə sonralar dostları zarafatla onun haqqında belə deməyə başladılar:

“Seymur alman kimi adamdır.”

Bu ifadə zarafat kimi səslənsə də, əslində çox dəqiq xarakteristikadır.

Çünki alman dəqiqliyi sadəcə vaxtında gəlmək demək deyil.
Bu – düşüncədə nizam, sözə məsuliyyət, işdə prinsip deməkdir.

Seymur Əhmədin həyatında bu üç xüsusiyyət bir nöqtədə birləşir.

Jurnalistikanın sərt məktəbi

Orta məktəbi bitirdikdən sonra onun yolu jurnalistikaya düşür.

Bu seçim təsadüfi deyildi. Jurnalistika iki cür adamı özünə çəkir:

– ya şöhrət istəyənləri
– ya da həqiqətə toxunmaq istəyənləri

Seymur ikinci kateqoriyadan idi. Universitet illəri onun üçün sadəcə diplom almaq mərhələsi olmadı. Bu illər düşüncənin itiləşdiyi, sözün məsuliyyətə çevrildiyi illər idi. Çünki jurnalistika əslində çox təhlükəli sənətdir. Burada insan iki seçim qarşısında qalır: ya yazmaq üçün yaşayır, ya da yaşamaq üçün yazır.

Birinci yol çətindir. Çünki bu yol tənqid tələb edir. Seymur Əhməd isə tərifdən çox tənqidi sevən adamlardandır.

Onu tanıyanlar yaxşı bilir: əgər o, bir yazını çap edibsə – onu sonradan silmək demək olar ki, mümkün deyil.

Bəzən dostları deyir:

— Seymur, bəlkə bunu götürək?

O isə sakitcə cavab verir:

— Yazmışamsa, deməli səbəbi var.

Bu cümlə sadə görünür. Amma əslində jurnalistikanın ən ağır qaydalarından biridir. Çünki bu, məsuliyyətdir.

Silinməyən sözlər

Bu gün internet jurnalistikasında bir xəstəlik var. Söz tez yazılır, tez də silinir. Amma Seymur Əhməd bu qaydanı qəbul etməyən adamlardandır. Onun üçün yazı sadəcə mətn deyil. Yazı mövqedir. Mövqe isə dəyişəndə insan özünü itirir. Ona görə də dostları zarafatla deyir:

— Öldürsən də Seymur yazdığı tənqidi yazını səhifədən silməz.

Bu zarafatın içində böyük həqiqət var. Çünki həqiqi jurnalistikanın əsas problemi qorxudur. Sözün arxasında durmaq isə qorxunun qarşısında dayanmaqdır. Seymur Əhməd məhz bu xüsusiyyətinə görə Azərbaycan mediasında özünəməxsus xarakterə malik adamlardandır.

BECAN və müstəqil sözün meydanı

Media məkanında sayt açmaq asandır. Amma sözün meydanını qorumaq çətindir.

Seymur Əhmədin rəhbərlik etdiyi BECAN.az saytı da məhz belə platformalardan biridir.

Bu sayt sadəcə xəbər portalı deyil. Bura bəzən tənqidin, bəzən düşüncənin, bəzən isə ədəbi nəfəsin toplaşdığı bir məkandır.

Çünki Seymur Əhməd yalnız jurnalist deyil. O həm də şairdir. Şair olmaq insanın içində başqa bir gözün olması deməkdir.

Bu göz dünyaya fərqli baxır. Bəzən bir xəbərin arxasında bir faciə görür, bəzən isə bir hadisənin içində gizlənmiş ironiyanı.

Buna görə də onun yazılarında təkcə informasiya yox, həm də ədəbiyyatın nəfəsi hiss olunur.

Alman kimi adam

Dostları onun haqqında qısa bir portret çəkəndə belə deyir: Seymur Əhməd – dəqiqdir, nizamlıdır, prinsiplidir.

Amma bu üç söz onun xarakterini tam izah etmir. Çünki insanın əsas keyfiyyəti çox vaxt görünməyən yerdə olur.

Seymurun əsas xüsusiyyəti isə budur: o, sözə hörmət edir. Bu, bəlkə də jurnalistin ən böyük mənəvi keyfiyyətidir.

Çünki sözə hörmət edən adam yalanın içində yaşaya bilməz.

Zaman dəyişdikcə sözün taleyi də dəyişir. Bir vaxtlar qəzet səhifələri qılınc kimi kəsərli idi. Bir məqalə yazılırdı, səhər ölkə boyu oxunurdu və günün havası dəyişirdi. Sözün çəkisi vardı. O çəkini qaldırmaq isə hər jurnalistin işi deyildi.

Bu gün isə informasiya çoxalıb, amma sözün çəkisi azalıb. Xəbərlər saniyələrlə ölçülən bir yarışa çevrilib. Kim tez yazdı, kim tez yaydı – sanki əsas meyar budur. Halbuki jurnalistikanın ruhu sürətdə deyil, dərinlikdədir.

Tənqid isə bu dərinliyin ən ağır formasıdır. Tənqid etmək – sadəcə qüsur göstərmək deyil. Tənqid etmək həqiqətin tərəfinə keçməkdir. Bu isə həmişə rahat mövqe olmur. Çünki tənqid çox vaxt narahatlıq yaradır. Kiminsə qurduğu rahat səltənətin divarlarına toxunur.

Buna görə də müasir jurnalistikada tənqid yavaş-yavaş azalan bir cəsarətə çevrilib.

Bəziləri tənqidi ehtiyatla yazır, bəziləri ümumiyyətlə yazmır, bəziləri isə yazıb sonra silir. Söz əvvəlcə çıxır, sonra geri çəkilir.

Amma jurnalistikanın yaddaşı belə işləmir. Əslində yazı yazıldığı anda artıq müəllifin taleyinə çevrilir. O yazını silmək bəzən öz mövqeyini silmək kimi bir şeydir.

Seymur Əhməd məhz bu nöqtədə fərqlənən adamlardandır. Onu tanıyanlar yaxşı bilir ki, o, yazını çap edəndə artıq onu öz taleyinin bir hissəsinə çevirir. Buna görə də dostları zarafatla deyir: — Öldürsən də Seymur yazdığı tənqidi yazını səhifədən silməz.

Bu zarafatın içində bir jurnalistin prinsipial portreti gizlənir. Çünki tənqid yazmaq üçün yalnız fakt bilmək kifayət deyil. Bunun üçün insanın daxilində vicdanın tərəzisi olmalıdır. O tərəzi hər sözü ölçür: bu söz doğrudurmu, yoxsa sadəcə rahatlıq üçün yazılıb? Seymur Əhmədin yazılarında bu tərəzi hiss olunur. O, tənqidi qəzəblə yazmır. O, tənqidi prinsip kimi yazır. Bu isə jurnalistikanın ən çətin məktəbidir.

Şair və jurnalistin daxili mübarizəsi

İnsan bəzən bir peşə ilə kifayətlənmir. Onun içində iki fərqli dünya yaşayır.

Seymur Əhməd də belə adamlardandır.

Onun bir tərəfi jurnalistdir. O tərəf faktlarla işləyir, sənədlərlə danışır, reallığı göstərir. Bu tərəf sərtdir, dəqiqdir, nizamlıdır.

Digər tərəfi isə şairdir.

Şair olan tərəf isə dünyaya başqa cür baxır. O, faktın arxasında duyğunu görür. Bəzən bir xəbərin içində gizlənmiş insan taleyini hiss edir.

Bu iki tərəf bəzən insanın içində sakit yaşayır. Bəzən isə bir-biri ilə mübahisə edir.

Jurnalist deyir:

— Həqiqəti yaz.

Şair isə pıçıldayır:

— Amma bu həqiqətin arxasında bir qəlb də var.

Bəzən jurnalist qalib gəlir və yazı sərt olur. Bəzən isə şair qalib gəlir və cümlələr yumşalır, sözlər metaforaya çevrilir.

Bu daxili mübarizə əslində yaradıcılığın ən maraqlı tərəfidir.

Çünki yalnız jurnalist olan adam bəzən quru olur.
Yalnız şair olan adam isə bəzən reallıqdan uzaq düşür.

Hər iki tərəfin birlikdə yaşaması isə sözə xüsusi bir nəfəs verir.

Seymur Əhmədin yazılarında hiss olunan poetik çalarların səbəbi də məhz budur.

O, xəbərin arxasında insanı görür. O, faktın arxasında taleyi görür.

Buna görə də onun publisistikası təkcə informasiya deyil, həm də düşüncə yaradır.

Bu isə jurnalistin şairlə barışdığı nadir məqamlardan biridir.

Doğum günü – zamanın qısa dayanacağı

İnsan ömründə bəzən elə günlər olur ki, zaman sanki bir anlıq dayanır. O günlərdən biri də doğum günüdür.

Doğum günü sadəcə yaşın artması deyil. Bu gün insanın arxaya baxdığı gündür. O, keçdiyi yola göz gəzdirir – hansı sözləri yazdı, hansı fikirləri dedi, hansı həqiqətlərin arxasında dayandı.

Seymur Əhməd üçün də bu günlərdən biridir.

Bico kəndindən başlayan yol onu jurnalistikaya, publisistikaya, ədəbiyyata gətirdi. O yol bəzən hamar oldu, bəzən də daşlı. Amma o yolun bir xüsusiyyəti dəyişmədi – dəqiqlik və prinsip.

Bəlkə də buna görə dostları hələ də eyni sözlə onu təsvir edir:

“Seymur alman kimi adamdır.”

Bu ifadə sadəcə zarafat deyil. Bu, xarakterin qısa tərifidir.

Alman kimi adam – vaxtında gələn, sözünə sahib çıxan, nizamı sevən, və ən əsası yazdığı sözün arxasında dayanan adamdır.

Jurnalistika tarixində belə adamlar çox olmur. Amma məhz belə adamlar sözün etibarını qoruyur.

Bu gün onun doğum günüdür.

Bu gün dostlar, oxucular, həmkarlar onu təbrik edir. Hər kəs ona uzun ömür, can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayır.

Amma bəlkə də bir jurnalist üçün ən böyük arzu başqa şeydir. Sözün gücünü itirməməsi. Çünki söz güclü olduqda jurnalist də güclü olur. Jurnalist güclü olduqda isə cəmiyyət öz güzgüsünü itirmir.

Seymur Əhməd də bu güzgünü qoruyan adamlardan biridir. Bico kəndinin sakit səhərlərindən başlayan yol bu gün Azərbaycan mediasının içində özünəməxsus bir iz buraxıb.

Bu iz təriflə yox, mövqe ilə yazılıb. Ona görə də bu günün sonunda yalnız bir cümlə qalır:

Əlli illik yübileyiniz mübarək, Seymur bəy.
Sözünüz iti, qələminiz möhkəm, yolunuz işıqlı olsun.

Və həyatın bütün çətin yollarında o köhnə zarafat həmişə sizinlə qalsın:

Alman kimi adam…