AĞXALATLI İŞIQ...

(Həkim Zərifə Nəzirova haqqında publisistik oçerk)

Həyatla ölüm arasında dayananlar

İnsanın dünyaya gəlişi və bu dünyadan köçü arasında keçən yolda bir peşə var ki, o, insanın hər nəfəsində, hər ağrısında, hər dirənişində onunla birlikdədir. Bu peşənin adı – həkimlikdir.
İnsanlıq tarixi qədər qədim, mərhəmət qədər saf, Tanrı qədər uca bir sənətdir bu.

Qədim zamanlarda insanlar xəstələndikdə onları sağaltmaq üçün dua edən, otlardan məlhəm düzəldən, yaraya əlini qoyan ilk şəfqət əlləri peyda olmuşdu. Hər yerdə, hər dövrdə bu əllər insanlara "yaşamaq" kəlməsinin mənasını xatırladırdı. Zaman keçdikcə bu əllər ağxalatlara büründü və insan ömrünün keşiyində dayanan ən müqəddəs simvola çevrildi.

Həkim — Tanrının insana verdiyi ikinci nəfəsin vasitəçisidir. O, ölümün sərhədində həyatın işığını qoruyan, görünməz səddin önündə dayanıb insanı yenidən həyata qaytaran bir qüvvədir.

Ağrıya yoldaşlıq sənəti

Həkimlik yalnız təhsil, diplom, ixtisas deyil. Bu, ağrıya yoldaş olmaq sənətidir.
Əsl həkim yalnız xəstənin dərisinə baxmaz, onun ruhuna enər.
O, hər bir xəstənin içində gizlənən qorxunu, ümidi, tənhalığı duyar və ona görə davranar.

Ağrıya yoldaşlıq – insanın öz mənliyini unudaraq başqasının ağrısını daşımaq deməkdir.
Bu, nə peşə öyrədir, nə də dərslik yazır. Bu, vicdanın və şəfqətin səsi ilə formalaşır.

Hər səhər xəstəxananın uzun dəhlizlərində gəzən ağxalatlı insanlar sanki dünyanın ağır yükünü çiyinlərində daşıyırlar. Onların gözlərindəki sakitlik – çox şey görmüş gözlərin sükutudur.
Bəzən bir xəstənin gülümsəməsi bir ömrün ən böyük mükafatı olur.

Hippokratın andı – vicdanın andı

Min illər öncə Hippokrat “Zərər vermə” deyərkən, o, həkimin peşə prinsipindən çox, mənəvi öhdəliyini ifadə edirdi.
Bu andı içən həkim yalnız bədənləri sağaltmır, o, həm də insanlığa xidmət andı içir.

Zaman dəyişir, texnologiyalar yenilənir, amma o andın ruhu dəyişmir.
Çünki həkimlik – heç vaxt dəbdən düşməyən bir vicdandır.
Bu peşəni daşımaq üçün təkcə bilik yox, mərhəmət, səbir və qətiyyət də lazımdır.

Hər bir həkim, əslində, bir-birinin içində gizlənən iki insan kimi yaşayır: biri öz ömrünü yaşayır, digəri başqalarının ömrünü xilas edir.
Və çox vaxt bu ikinci “öz” – birincidən daha real olur.

Ruhun həkimi — Zərifə Nəzirova

Bu uca peşənin daşıyıcılarından biri də Zərifə Məmməd qızı Nəzirovadır.
O, ömrünün otuz ildən çoxunu insan ruhunun sükunəti uğrunda mübarizəyə həsr edib.
Peşəsi – psixiatr. Adətən insanlar bədən xəstəlikləri ilə bağlı həkimə gedir, amma ruh xəstəlikləri ən səssiz, ən görünməz ağrılardır.
Zərifə xanım həmin sükutun içində danışmağı bacaran, ruhların pıçıltısını eşidən bir həkimdir.

İllərlə müxtəlif tibb müəssisələrində çalışıb. Hər gün onlarla insanın həyatına, taleyinə, ruhi burulğanlarına şahid olub.
Onun üçün xəstə yalnız diaqnoz deyil – insandır.
Bəzən bir baxış, bir cümlə, bir səssiz dinləmə belə pasiyentin taleyini dəyişir.

Zərifə xanımın həkim kimi missiyası bəzən sükutda gizlənir.
Çünki psixiatr üçün hər söz – müalicə, hər dinləmə – dərmandır.

Ruh sağaltmaq: görünməz yaralar

İnsanın ruhu bəzən bədənindən daha çox ağrıyır.
Bu ağrının nə şəkli var, nə də temperaturu.
O, insanın baxışında, nəfəsində, sükutunda gizlənir.

Zərifə xanım bu görünməz yaraların həkimidir. Onun iş günü saatla ölçülmür, çünki ruhun sağalması üçün vaxt anlayışı yoxdur.
O, xəstəsinin gözünə baxanda, sanki orada bir pəncərə görür – o pəncərədən içəriyə günəş salmağa çalışır.

Hər bir pasiyent bir kitab kimidir. Kimi cırıq səhifələrlə, kimi unudulmuş hekayələrlə doludur.
Psixiatr isə o kitabı oxumağı bacarmalıdır – nə mühakimə etmədən, nə də tələsik.
Zərifə xanım məhz bu səbrin, anlayışın və insan sevgisinin daşıyıcısıdır.

Pandemiya – görünməz düşmənlə müharibə

2020-ci ildə bəşəriyyətin üzərinə qara bir sükut çökdü.
Koronavirus adlanan görünməz düşmən dünyanın hər yerində insanları qorxuya, təkliyə, itkilərə sürüklədi.
O zaman ağxalatlı insanlar ön cəbhədə idilər.
Onlar üçün ev, istirahət, bayram anlayışı yox idi.

Zərifə Nəzirova da həmin ön cəbhədə idi — ruhun cəbhəsində.
Çünki pandemiya təkcə bədəni deyil, insanın psixikasını, ruhunu da zədələmişdi.
İnsanlar tənhalaşır, qorxuya qapılır, ümidsizliyə düşürdülər.
Və o zaman Zərifə xanım kimi həkimlər yalnız dərmanla deyil, sözlə, şəfqətlə, ümidlə müalicə edirdilər.

Onlar üçün hər xəstə – yaşamaq istəyən bir işıq idi.
Onlar öz sağlamlıqlarını təhlükəyə ataraq başqalarının həyatını qorudular.
Bəziləri evinə qayıtmadı, bəziləri illərlə bərpa ola bilmədi.
Amma o ağxalatlı ordu, o görünməz qəhrəmanlar tarixə adlarını işıqla yazdılar.

Müharibə illərinin səssiz qəhrəmanları

2020-ci ilin payızında Azərbaycan Vətən müharibəsinin ağır, lakin şərəfli günlərini yaşadı.
Cəbhədə əsgərlər, arxada isə həkimlər mübarizə aparırdılar.
Hər yaralı əsgər üçün həkim bir ümidi, bir həyatın davamını təmsil edirdi.

Zərifə xanım kimi həkimlər təkcə fiziki yaraları deyil, müharibənin ruhda açdığı yaraları sağaldırdılar.
O vaxt bir çox gənc, şəhid yaxınları, müharibə iştirakçıları dərin psixoloji travmalar keçirdilər.
Onlara qulaq asmaq, anlayışla yanaşmaq, həyata qaytarmaq – səssiz qəhrəmanlığın ən ali forması idi.

Bəli, bəzən qəhrəmanlıq silahla deyil, şəfqətlə qazanılır.
Zərifə Nəzirova kimi həkimlər bu həqiqəti illərlə sübut etdilər.

Ağxalatın mənası

Ağxalat yalnız geyim deyil.
O, saflığın, məsuliyyətin, qurbanlığın rəmzidir.
Ağxalat geyinmək – artıq başqasının ağrısını daşımağa razı olmaq deməkdir.

Zərifə xanım üçün bu ağxalat həyat tərzidir.
O, hər gün bu libası geyinərkən sanki bir dua edir:

“Bu gün də kimsənin ağrısını yüngülləşdirə bilim...”

Bəzən bu ağxalat günəşin altında tər içində, bəzən gecənin qaranlığında göz yaşı içində islanır.
Amma həkimlər üçün bu ağ libas – vicdanın simvoludur.

Həyatın yükü və insan sevgisi

Bir həkimin ömrü çox zaman öz həyatından çox başqalarının həyatı ilə ölçülür.
Zərifə Nəzirovanın otuzillik fəaliyyəti bu baxımdan bir insanlıq məktəbidir.

O, saysız-hesabsız insanın taleyinə toxunub – bəzən bir xəstənin gülümsəməsi, bir təşəkkür cümləsi onun gününü işıqlandırıb.
Amma hər gülümsəmənin arxasında səssiz yorğunluq, çoxillik mübarizə var.

Həkimlik, bəlkə də, dünyada ən az istirahət edilən, amma ən çox dua edilən peşədir.
Zərifə xanımın da adı o dualarda səslənir – minlərlə xəstənin dilindən, minlərlə ailənin içindən.

İşığın davamı

Zərifə Nəzirova yalnız bir həkim deyil, bir simvoldur.
O, minlərlə ağxalatlı qəhrəmanın təcəssümüdür – insanın insana olan inamının, şəfqətin, mərhəmətin simvolu.

Bəzən bir həkim bir millətin ümidini yaşadır, çünki sağlam bədən, sağlam ruh – sağlam cəmiyyət deməkdir.
Ona görə də həkimlik sadəcə tibbi sənət deyil, mədəniyyət, mənəviyyat, insanlıq məktəbidir.

İşıqla dolu bir ömür

Zərifə Nəzirova kimi insanlar bu dünyada çox görünmür.
Onlar sakit addımlarla yaşayır, lakin arxalarında işıqlı iz qoyurlar.
Onların işıqları insanın ruhuna hopur, şəfa olur, ümid olur.

Bu oçerk bir təşəkkür deyil, bir minnətdarlıq nəğməsidir.
Çünki bir həkimin həyatına baxanda, orada Tanrıya inam, insana sevgi və həyata bağlılıq görürsən.

Zərifə xanım, sizin ağxalatınız təkcə bir geyim deyil, bir rəmzdir —
insanlığa, mərhəmətə, şəfqətə boyanmış bir işıq rəmzi.

Sizin kimi həkimlərin sayəsində bu dünyada ümid ölmür,
insanlıq yaşayır,
və hər yeni səhər bir xəstənin gözlərində “mən sağaldım” sevinci doğulur.

Bu işığın yolunda addımlayan bütün ağxalatlı insanlara, o cümlədən Zərifə xanım sizə — işığınız bol, yolunuz aydın, dualarınız qəbul olsun.